Go
Oyununun Tarihçesi
Çin de Weigi olarak bilinen Go nun çıkışı hakkında üç ayrı söylenti
vardır. Japonya da ise sadece biri kabul edilir; Çin İmparatoru Shun (M.Ö.
2255-2206) aklı kıt oğlu Shang Kiun un zekasını geliştirmek için icat
etmiştir. Bu hikaye doğru ise Go 4000 yaşını geçmiştir. Tao Kan (M.Ö.
289-334) oyun hakkında Go nun "aptal oğullar için" olduğunu söylemiş
ve tavlayı M.Ö. 11. yüzyılda şeytan-zalim hükümdar Zhou tarafından
bulunduğundan dolayı Go ya tercih etmiştir. Bir başka söylentiye göre,
Go oyunu Çin imparatoru Keih Kwei in (M.Ö. 1818-1767) kulu Wu
tarafından bulunmuştur. Aynı kişinin çeşitli kart oyunlarını da
keşfettiği bilindiğinden bu hikaye akla en yatkın olanıdır.
Yazılı kaynaklara bakıldığında ise, Konfüçyüs (M.Ö. 551-479) ve
Mencius un (M.Ö. 372-289) Go dan kısaca bahsettiği ve M.S. 200
yıllarında Go oyunu hakkındaki şiirleri ile meşhur olan bir şairin
gözleri kapalı Go oynayan insanlardan söz ettiği görülür. Ayrıca, Tsin
Hanedanı (M.S.265-419) döneminde yaşayan Sha An in savaşlardan yorgun
düşerek Sha Gen ile yaptığı savaşın sonucunu karşılıklı oynadıkları
bir Go karsılaşması ile sonuçlandırdığı da yazılı olarak günümüze
kadar gelmiştir. Eski Çin de Go daha az sayıda çizgiden oluşan
tahtalarda oynanırmış; 1954 de Wangdu şehrinde M.S. 200 yıllarından
kalma 17x17 lik bir Go tahtası bulunmuştur. Günümüzde ise Tibet te
hala 17x17 lik tahta ile Go oynanmaktadır.
O dönemlerde Çin de iyi Go oynayanlar kisei ya da ki shing diye
isimlendirilirmiş. Ki ; Go ve sei ; kutsal, yüce adam anlamına, ‘shing
ise büyücü anlamına gelir. Tang (M.S. 618-906) ve Sung Hanedanları
(MS. 960-1126) dönemlerinde ise ilk Go kitapları yazılmıştır. Bu
dönemlerde Go Çin de en şaşalı dönemindeymiş, ülkede pek çok Go
oyuncusu varmış.
Go oyununun bir ülkenin kaderini etkileyecek, bir şairi meşhur edecek,
insanlara kutsal-yüce adam dedirtecek kadar toplum kültüründe büyük
bir yeri olması önemlidir. Bir savaşın kan dökülmeden sona erdirilmesi
binlerce, on binlerce insanın hayatını değiştirir. Bir şairin ün
kazanması ise, halkın bir oyunla ne kadar iç içe olduğunu, insanların
oyunu iyi oynamasıyla toplumdaki yerinin yükselmesi, insanların Go yu
sadece bir oyun olarak görmediğini gösterir. Ata sporlarımızla ve
benzeri konularda günümüze binlerce ve hatta yüzlerce yıl eskiden
herhangi bir isim, ya da bir hikaye kalmamıştır. Belki bir Genç Osman
vardır ama, genelde her toplumda önemli olduğu gibi, anlatılan
hikayelerde kahramanlık, cesaret temaları işlenir. Örneğin,
kültürümüzde tavla oyunu için hiç destan ya da şarkı yoktur. |
