EBRU
TARİHİ
 Ebru sanatının ilk kez ne zaman ve nerede
yapıldığı tam olarak bilinememektedir. Tarihi ve kimin tarafından
yapıldığı belli olmayan bazı eserler vardır.
Bugün
kayıtlardaki en eski ebru 1595 yılına aittir. Şebek Mehmed Efendi
imzasını taşır. Ancak, bir sanatın gelişmesi ve kabul görmesi için
yüzlerce yıl geçmesi gerektiğini ve kayıtlarda da detaylı bir arama
yapılmadığını düşünürsek bu sanatın çok daha eskilere dayanan bir
geçmişi olduğunu kabul etmemiz gerekir.
Ayrıca, ebru
kelimesinin Farsça daki EBRİ kökünden geldiğini iddia edenler olsa
da, bu kelimenin kullanılmasından yıllar öncesinde, Türkistan da
EBRE kelimesinin çok yakın anlamda kullanıldığı bilinmektedir. Yani
kelimenin Farsça ya zamanın Türkçe sinden geçmiş olma olasılığı
yüksektir. Osmanlı nın son devirlerinde yaşamış olan Üsküdarlı Şeyh
Sadık Efendi, Ebru Sanatı nın inceliklerini öğrenmek için Buhara ya
gitmiştir. Bu da, Ebru Sanatı nın Orta Asya kökenli olduğuna dair
güçlü bir kanıttır.
Ebru Sanatı nın günümüze ulaşmasında,
Üsküdarlı Şeyh Sadık ın büyük payı vardır. Onun devamında, Hezarfen
Edhem Efendi, Necmeddin Okyay ve Mustafa Düzgünman, bir yandan
sanattaki geleneği korumuş, aynı zamanda da ebru çeşitlerini tanzim
ederek Ebru yu güçlü bir sanat haline getirmişlerdir.
Ebru Sanatı ile ilgili yazılmış ilk eser, Tertib-i
Risale-i Ebri adını taşır ve 1608 tarihlidir. Basitçe ebru
yapımından ve ebru sanatçılığından bahseder.
Osmanlı da
ise Şebek Mehmed Efendi den sonraki en önemli Ebru Sanatçısı, Hatip
Ebrusu na da adını veren İstanbullu Hatip Mehmed Efendi dir.Aynı
zamanda hattat olan sanatçı, Ayasofya Camii nde hatiplik yapmış ve
1773 yılında vefat etmiştir. |
